โรคข้อเสื่อม

คือโรคของข้อที่เกิดจากการเสื่อมของกระดูกอ่อนข้อต่อ (articular cartilage) การเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากกระบวนการเสื่อมจะมาสามารถกลับสู่สภาพเดิมและอาจทวีความรุนแรงมากขึ้นตามลำดับ

จะสังเกตอาการข้อเสื่อมได้อย่างไร

1. ข้อบวมหรือข้อโตขึ้น มักตรวจพบข้อที่อยู่ใกล้ผิวหนัง โดยเฉพาะข้อนิ้วมือ ข้อบวมในระยะแรกเริ่มเป็นผลจากน้ำไขข้อที่มีมากขึ้น ในระยะหลังเป็นผลจากกระดูกงอกออกทางด้านขอบของข้อ เวลาจับจะรู้สึกแข็งเป็นผลจากเยื่อหุ้มข้อมีความหนาตัวขึ้น
2. กดเจ็บบริเวณข้อ เนื่องจากเกิดการอักเสบขึ้น และมีความเจ็บปวดขณะเคลื่อนข้อ หรือเวลากดกระดูกข้างข้อที่โต ผู้ป่วยก็จะมีความรู้สึกเจ็บได้ การตรวจพบข้ออักเสบ เช่น บวม แดง ร้อน กดเจ็บอาจพบได้ในผู้ป่วยที่เป็นโรคข้อเสื่อมข้อเข่า ข้อนิ้วมือ ที่มีการกำเริบอย่างเฉียบพลัน ซึ่งบางครั้งแยกจากการอักเสบอื่นได้ลำบาก
3. มีเสียงในข้อในขณะเคลื่อนไหวข้อที่เป็น พบบ่อยที่ข้อเข่าเป็นผลจากกระดูกอ่อนผิวข้อเสียดสีกัน
4. องศาการเคลื่อนไหวของข้อลดลง
5. ข้อผิดรูปหรือพิการ เกิดจากกระดูกงอกออกทางด้านข้าง โรคข้อเสื่อมในข้อเข่ามักทำให้เกิดข้อเข่าโก่ง คือข้อเข่าแยกห่างออกจากกัน เวลายืนจะเห็นได้ชัดเจนขึ้น
6. ความมั่นคงของข้อเสียไป บางคนบอกว่าข้อหลวม เป็นในผู้ป่วยที่เป็นมาก กระดูกผิวข้อบางลง ทำให้ความกระชับของข้อเสียไป มักจะพบได้ในรายที่เป็นมากๆ
7. การเดินผิดปกติ ข้อที่เกี่ยวกับการเคลื่อนไหวของร่างกาย อาจมาด้วยเรื่องเดินกระเผลก ซึ่งเห็นได้ชัดเจนขึ้นถ้าให้เดินในพื้นที่ขรุขระหรือเดินขึ้นลงทางลาด องศาการเคลื่อนไหวข้อลดลง ไม่สามารถเหยียดข้อเข่าให้ตรงเหมือนในภาวะปกติ
8. กล้ามเนื้อรอบข้อลีบเล็กลง เนื่องจากผู้ป่วยไม่ใช้ข้อที่มีอาการปวด

 

 อาการปวดเกิดจากอะไร

เนื่องจากกระดูกอ่อนผิวข้อไม่มีปลายประสาทไปเลี้ยง อาการที่ปวดจึงเกิดจากโครงสร้างที่อยู่ในข้อและรอบข้อดังนี้

1. การทำลายกระดูกอ่อนผิวข้อ กระดูกอ่อนผิวข้อไม่ได้ทำให้เกิดอาการปวดแต่ทำให้เกิดเสียงดังเมื่อมีการเคลื่อนไหว แต่เศษของกระดูกอ่อนผิวข้อที่หลุดออกมาเข้าไปในข้อจะถูกกำจัดโดยเยื่อบุข้อ และกระตุ้นให้เกิดการอักเสบขึ้นในข้อ จึงกระตุ้นให้เกิดการปวด
2. น้ำในข้อ มีผลทางอ้อมในการเกิดอาการปวด น้ำในข้อที่มีจำนวนมากขึ้นจะไปกระตุ้นตัวรับความรู้สึกที่อยู่ในเยื่อหุ้มข้อ เนื่องจากไปกดหลอดเลือดและเส้นประสาท
3. เยื่อบุข้ออักเสบ การอักเสบของเยื่อบุข้อในโรคข้อเสื่อม มักจะเป็นเล็กน้อยและเป็นจุดที่มาของการปวด
4. กระดูกใต้ต่อกระดูกอ่อนผิวข้อ ทำให้เกิดอาการปวด เนื่องจากกระดูกขาดออกซิเจน แต่เมื่อกระดูกตายทำให้เกิดช่องว่าง ร่างกายจึงสร้างกระดูกมาทดแทนในส่วนที่เสีย จึงเกิดกระดูกงอกขึ้น ซึ่งกระดูกงอกออกทางด้านขอบของข้อที่โตขึ้น อาจทำให้เกิดการปวดโดยการกดเส้นประสาท
5. กล้ามเนื้อเกร็งตัว อาจเป็นสาเหตุของการปวดในผู้ป่วยโรคข้อเสื่อม โดยเฉพาะโรคข้อเสื่อมของกระดูกสันหลังระดับคอและระดับบั้นเอว กล้ามเนื้อเกร็งตัวเป็นผลจากการที่กระดูกงอกออกทางด้านบนขอบของข้อกดทับเส้นประสาท กล้ามเนื้อเกร็งตัวเป็นการป้องกันร่างกายโดยกลไกธรรมชาติของร่างกาย คือ ไม่ให้ร่างกายเคลื่อนไหวเพื่อป้องกันไม่ให้กระดูกกดทับเส้นประสาทมากขึ้น

 

 

เอกสารอ้างอิง: สมาคมรูมาติสซั่มแห่งประเทศไทย.โรคข้อเสื่อมเข่าเสื่อม. กรุงเทพ: สมาคม; 2544

No related posts.